← Alle zelfreflecties
Routine

Werk jij op de
automatische piloot?

Deze vraag kun je niet eerlijk beantwoorden — niet omdat je liegt, maar omdat routine zich per definitie onttrekt aan je aandacht. Dus stellen we hem niet. Eerst laten we het je zien. Daarna praten we erover.

Voor je begint

Je let goed op.
Dat zegt iedereen.

En het is nog waar ook — tot het moment dat het niet meer waar is.
Routine is geen gebrek. Het is vakmanschap dat zich heeft opgeruimd: je hoeft er niet meer bij na te denken, dus je aandacht gaat ergens anders heen. Dat bespaart je elke dag energie. Tot de situatie verandert, en je routine dat niet doorheeft.

Deze zelfreflectie werkt in twee stappen. Eerst doe je iets. Daarna praten we over wat je deed.

Stap 1 — 1 minuut
De demonstratie
Stap 2 — 7 minuten
Je dinsdag

Wat je zo eerst gaat doen

Er verschijnt een gekleurd vlak. Bij groen druk je links, bij rood druk je rechts. Twintig keer, zo snel als je kunt.

Meer is het niet. Er valt niets te winnen en niets te verliezen. Daarna beginnen de echte vragen — en die zijn dan een stuk eerlijker te beantwoorden.

Vanuit welke rol doe je dit?

Routine ziet er per rol anders uit. De monteur heeft handelingsroutine; de leidinggevende heeft kijkroutine — hij loopt langs hetzelfde zonder het nog te zien.

2 stappen ±8 minuten Geen eindcijfer

Alles blijft in je browser. Er wordt niets opgeslagen of verzonden.

Stap 1
De demonstratie
Stap 2
Je dinsdag
Signaal 1 van 20
Groen = links  ·  Rood = rechts
Stap 1
De demonstratie
Stap 2
Je dinsdag
Wat er net gebeurde

—
reactietijd
eerste 5
—
reactietijd
laatste 5
—
reactie op
de wissel

Dit is geen foutje van jou

Wat je net deed heet habituatie. Hoe vaker een prikkel terugkomt zonder gevolgen, hoe zwakker je brein erop reageert. Meetbaar, tot in de hersenactiviteit. Het is de reden dat het waarschuwingsbord dat er al drie jaar hangt, functioneel onzichtbaar is geworden.

Je hersenen doen dit expres. Ze ruimen aandacht op die niet nodig lijkt, zodat je die ergens anders kunt gebruiken. Dat is een van de beste eigenschappen die je hebt — tot de dag dat er wél iets verandert.

En nu stap 2

Nu je dit bij jezelf hebt gezien, kunnen we verder. Je krijgt een gewone dinsdag: twaalf momenten waarop je iets besluit. Geen stellingen, geen goed of fout — alleen wat je koos, en wat het elke keer kostte.

Stap 1
De demonstratie
Stap 2
Je dinsdag
07:10 Moment 1 van 12
Je spoor tot nu toe
Je dinsdag, teruggelezen

Waar je koos

Geen enkel moment was op zichzelf verkeerd. Dat is nooit hoe het gaat. Het patroon zit in de optelsom — en die zie je alleen achteraf.

Wat je hier ziet, heeft een naam

Erik Hollnagel noemt dit het ETTO-principe: de afweging tussen efficiëntie en grondigheid. Zijn punt is niet dat mensen slordig zijn. Zijn punt is dat je niet allebei tegelijk maximaal kunt hebben — tijd is eindig, aandacht is eindig.

Dus past iedereen zijn werk continu aan de omstandigheden aan. Meestal gaat dat goed. Sterker nog: dezelfde aanpassing die vandaag zorgt dat het werk af komt, is degene die morgen misgaat. Het is niet een ander soort gedrag. Het is hetzelfde gedrag, met een andere afloop.

Neem mee naar je team
“Welke stap zie jij mij overslaan die ik zelf niet meer merk?”
Je eigen routine zie je niet — dat heeft stap 1 laten zien. Je collega ziet hem wel, en zwijgt er meestal over, omdat het inmiddels bij je hoort.
Waar deze scan op rust
  • Erik Hollnagel — ETTO-principe — Efficiëntie en grondigheid gaan ten koste van elkaar. Mensen offeren meestal grondigheid op. Dat is normaal gedrag, geen overtreding.
  • Wood, Quinn & Kashy — Bij routinegedrag denken mensen aan iets anders dan wat ze doen. Tussen een derde en de helft van dagelijks gedrag verloopt zo.
  • James Reason — Onderscheid tussen slips (je wist het, je deed het mis) en overtredingen (je koos ervoor). Wie die twee door elkaar haalt, beschuldigt mensen van iets wat ze niet gekozen hebben.
  • Habituatie & repetition suppression — Herhaalde waarschuwingen geven een steeds zwakkere hersenrespons. De waarschuwing verdwijnt niet; jouw reactie erop wel.
  • Diane Vaughan — Normalisatie van afwijking: de uitzondering van vandaag is de norm van volgend jaar. Niemand besluit dat. Het gebeurt.

Klopt dit?

Hoe herkenbaar voelt deze uitslag?

5 / 10

Daarmee help je de scan scherper te maken.

Andere scan →

Conceptversie — deze website is nog in ontwikkeling.