De tegenspraak-oefening

We zoeken vooral naar wat ons gelijk geeft. Deze werkvorm draait het om: bewijs eerst dat je het mis kunt hebben.

Een risico-inschatting die alleen bevestigt wat je al dacht, heeft niets gecontroleerd.

Zo doe je het

• Iemand doet zijn inschatting hardop: “dit gaat goed, omdat…”
• De rest heeft één taak: zoek bewijs dat het fout kan gaan. Niet de persoon aanvallen, wel de inschatting tegenspreken.
• Draai daarna om: wie twijfelde, noemt nu een reden waarom het tóch goed kan gaan.
• Besluit pas als beide kanten echt gehoord zijn.

Drie vragen die de bias breken

1. Wat zou ik zien als ik ongelijk had?
2. Welke informatie heb ik niet gezocht, omdat ik al een antwoord had?
3. Wie zou het hier oneens mee zijn — en wat weet die wat ik niet weet?

Voor de begeleider — Waarom tegenspraak werkt

Zo begeleid je het

• Wijs één iemand aan als “tegenspreker” — dan is tegenspraak een rol, geen ruzie.
• Beloon het vinden van een zwak punt, niet het verdedigen van het plan.
• Kort en concreet: één inschatting per keer.

Waarom dit werkt

We merken vooral op wat past bij wat we al verwachten — de bevestigingsbias. Wie actief naar tegenbewijs zoekt, vindt de gaten die anders pas op de klus zichtbaar worden.

Bij deze kaart hoort een printbare PDF in twee delen: de kaart voor op tafel en een toelichting voor de begeleider. Vrij te gebruiken in je eigen team.