Vier vragen die je nooit moet stellen

Waarom dit werkblad

Vier vragen die in elke werkoverleg, elke toolbox en elk functioneringsgesprek worden gesteld. Ze klinken zorgvuldig, ze zijn beleefd, en ze zijn alle vier onbruikbaar. Er past maar één antwoord op — en dat antwoord is altijd hetzelfde.

Elke ja/nee-vraag is een vraag die je liever niet had gesteld.

Wat er werkelijk gebeurt

“Voel je je veilig?” levert een knik op. Niemand zegt in de groep dat hij zich niet vrij voelt om iets te zeggen — dat zou precies de bekentenis zijn die hij probeert te vermijden. “Heb je het begrepen?” levert een ja op, ook van iemand die er niets van snapt: het is het beleefdste antwoord dat er bestaat en het minst betrouwbare.

“Zijn er nog vragen?” zet de deur op een kier en vraagt de ander om er zelf doorheen te lopen, waar iedereen bij zit. En “Is iedereen het ermee eens?” levert instemming op van een groep die zich aanpast — waarbij degene die als enige iets anders vindt zijn mond houdt. Precies degene die je nodig had.

Het werkblad zet naast elke vraag wat je in plaats daarvan vraagt. Steeds volgens dezelfde regel: begin met wat, wie, wanneer, welke of waar, en vraag naar een moment in plaats van naar een mening.

Hoe je hem gebruikt

• Print hem en leg hem naast je op tafel bij het eerstvolgende overleg.
• Kijk niet naar wat je van plan was te vragen, maar naar wat je gewóón doet. Deze vier zitten er vrijwel zeker tussen.
• De rechterkolom is geen script. Het gaat om de vorm, niet om de exacte woorden.
• Werkt goed als opwarmer vóór een gesprekskaart, met de begeleider erbij.

Wat je in de PDF vindt

Eén A4. Links de vraag en wat hij oplevert, rechts wat je in plaats daarvan vraagt. Vrij te gebruiken in je eigen team.